Wzmocnione przepisy handlowe

Weszły w życie nowe zasady umożliwiające skuteczne egzekwowanie przepisów dotyczących handlu. Wzbogacą one dotychczasowy zestaw narzędzi służących ochronie interesów wspólnoty.

Za sprawą aktualizacji unijnego rozporządzenia dotyczącego egzekwowania przepisów handlowych rozszerzony został katalog sytuacji, w których Unia może podjąć działania.

Egzekwowanie unijnych przepisów handlowych będzie przebiegało sprawniej dzięki wprowadzonym zmianom:

  • UE zyskała możliwość działania w celu ochrony swoich interesów handlowych zarówno na forum Światowej Organizacji Handlu (WTO), jak i w ramach stosunków opartych na umowach dwustronnych. Dotyczy to sytuacji, gdy spór handlowy zostaje zablokowany, mimo że Unia w dobrej wierze stara się przestrzegać procedur rozstrzygania sporów (rozporządzenie w poprzednim kształcie umożliwiało podjęcie działań dopiero po wyczerpaniu właściwych kroków proceduralnych).
  • Rozszerzono zakres rozporządzenia i ewentualnych środków zaradczych w ramach polityki handlowej, obejmując nimi usługi i niektóre handlowe aspekty praw własności intelektualnej (poprzednie rozporządzenie dopuszczało stosowanie środków zaradczych wyłącznie w odniesieniu do towarów).

Wiceprzewodniczący wykonawczy, komisarz do spraw handlu Valdis Dombrovskis oznajmił: – Nowe przepisy pomogą nam chronić Unię przed próbami wykorzystania naszego otwartego rynku. Będziemy przy tym dążyć do osiągnięcia naszego nadrzędnego celu, jakim jest zreformowany i dobrze funkcjonujący wielostronny zbiór przepisów, którego centralnym elementem będzie skuteczny system rozstrzygania sporów. Do tego czasu nie możemy jednak pozostać bezbronni. Wprowadzone środki pozwolą nam reagować stanowczo i asertywnie.

Zgodnie z wytycznymi politycznymi przewodniczącej Ursuli von der Leyen Komisja wzmacnia dostępne instrumenty, aby skupić się na przestrzeganiu i egzekwowaniu unijnych umów handlowych.

Zapewnienie przestrzegania zobowiązań uzgodnionych z partnerami handlowymi Unii należy do podstawowych priorytetów Komisji w obecnej kadencji. W związku z tym UE coraz bardziej skupia się na egzekwowaniu zobowiązań swoich partnerów w ramach wielostronnych, regionalnych i dwustronnych umów handlowych. Podejmując te działania, Unia będzie korzystać z dostępnych instrumentów.

Kontekst

Wniosek w sprawie zmiany obowiązującego rozporządzenia dotyczącego egzekwowania przepisów stanowi reakcję na blokadę działań Organu Apelacyjnego WTO. Dotychczas obowiązujące rozporządzenie, będące podstawą w prawie unijnym do wprowadzania środków zaradczych w handlu, wymagało przejścia przez wszystkie etapy procedury rozstrzygania sporów w ramach WTO, łącznie z odwołaniem, zanim Unia mogła podjąć swoje działania. Brak funkcjonującego Organu Apelacyjnego WTO umożliwia członkom tej organizacji uchylanie się od zobowiązań i uniknięcie wiążącego orzeczenia poprzez zwykłe odwoływanie się od sprawozdania zespołu orzekającego.

Zmienione rozporządzenie umożliwia UE reakcję także w sytuacji, gdy WTO nie może wydać prawomocnego orzeczenia, ponieważ inny członek WTO blokuje rozwiązanie sporu przez odwołanie się do wspomnianego niefunkcjonującego organu i odrzucenie alternatywnego arbitrażu w ramach systemu rozstrzygania sporów WTO.

Nowy mechanizm ma również zastosowanie do rozstrzygania sporów w kontekście regionalnych lub dwustronnych umów handlowych, których stroną jest UE, w przypadku wystąpienia porównywalnej blokady. UE musi być w stanie reagować zdecydowanie w przypadku, gdy jej partnerzy handlowi utrudniają skuteczne rozstrzyganie sporów, na przykład poprzez blokowanie składów orzekających.

Mechanizm przeciwdziałania środkom przymusu

W ramach porozumienia Komisja zobowiązała się do szybkiego stworzenia unijnego mechanizmu przeciwdziałania środkom przymusu. Jak ogłoszono w liście intencyjnym przewodniczącej Komisji Europejskiej do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego i urzędującego przewodniczącego Rady z dnia 16 września 2020 r., Komisja przyjmie wniosek w sprawie mechanizmu przeciwdziałania środkom przymusu najpóźniej do końca 2021 r. Mechanizm ten jest również uwzględniony w programie prac Komisji na 2021 r.

Dodatkowe starania związane z wdrożeniem i egzekwowaniem przepisów

Oprócz aktualizacji rozporządzenia dotyczącego egzekwowania przepisów i zaproponowania mechanizmu przeciwdziałania środkom przymusu, od początku kadencji obecnej Komisji podjęto szereg innych kroków, aby wzmocnić i ukierunkować działania UE dotyczące wdrażania i egzekwowania przepisów. Obejmuje to:

  • mianowanie głównego urzędnika ds. egzekwowania przepisów handlowych;
  • utworzenie nowej dyrekcji w DG ds. Handlu, która będzie odpowiadać za egzekwowanie prawa, dostęp do rynku i MŚP oraz
  • ustanowienie w ramach Access2Markets pojedynczego punktu kontaktowego, którego zadaniem jest rozpatrywanie skarg wnoszonych przez zainteresowane strony i przedsiębiorstwa z UE dotyczących barier w handlu na rynkach zagranicznych oraz naruszeń zobowiązań w zakresie zrównoważonego handlu przewidzianych w umowach handlowych z UE.